In Haagse Literatuurkringen is een platform voor liefhebbers van literatuur begeleid door Marty van Welij. Leden van haar boekenclubs in Den Haag, Wassenaar en Krimpen aan de Lek. Bij ieder gesproken boek krijgen ze discussiepunten en achtergrond informatie over het boek en de schrijver.
ACTUEEL
Licht op boeken die onze aandacht blijven verdienen.
De tuin van de avondnevel, Twan Tan Eng 
15 augustus is de dag dat wij in Nederland herdenken dat de Japanse bezetting in toenmalig Nederlands-Indië eindigde. De herdenking bij het Monument in Den Haag bij de waterpartij wordt ieder jaar weer meer bezocht en de meeste Nederlanders weten toch wel iets van de bezetting, van de Japanse kampen waar vrouwen en kinderen verbleven en van de aanleg van de Birma spoorlijn of de Pakan Baruspoorweg op Sumatra waar krijgsgevangenen onder zeer zware omstandigheden hun slavenarbeid moesten doen.
Hoe anders is dat in Maleisië, dat ook bezet werd door de Japanners, in het jaar 1941. Het leger kwam ‘gewoon binnenlopen’ precies op dezelfde manier als ze dat een jaar later deden op Java, een angstaanjagende, vervreemdend gezicht, vertelde mijn schoonmoeder die met haar gezin in Sukabumi woonde. Ook zij kwam met haar twee kinderen in een kamp maar heeft dit overleefd, evenals haar man.
Maar terug naar Maleisië, daar zijn geen monumenten voor de slachtoffers, er kwam ook geen financiële genoegdoening, er werd vooral vooruitgekeken. De in Maleisië geboren schrijver Tan Twan Eng wilde die geschiedenis van de bezetting en de gevolgen voor de bevolking onder de aandacht brengen en schreef: De tuin van de avondnevel, (2012) dat zich in Maleisië afspeelt. Hij kreeg er de Man Asian Literary Prize voor.
Hoofdpersonage Yun Ling heeft met haar zus Yun Hong gevangen gezeten in een Jappenkamp en heeft daar vreselijke wreedheden meegemaakt. Het kamp lag ver weg van de buitenwereld in de rimboe, dus ontsnappen was er niet bij. Haar zus heeft het kamp niet overleefd en Yun Ling voelt zich daar nog steeds schuldig over. Zij had haar zus beloofd een Japanse tuin aan te leggen als herinnering. Naast de theeplantage waar ze vroeger woonde, was zo’n Japanse tuin ontworpen door een Japanse hovenier die nog voor de Japanse keizer had gewerkt. Hij wil geen nieuwe tuin aanleggen maar Yun Ling mag wel bij hem in de leer komen. Er ontstaat een bijzondere band tussen beiden waarbij Yun Ling leert haar schuldgevoel en schaamte los te laten en door de kunst van het tuinieren op een andere manier naar het verleden te kijken.
In een interview (NRC 7 juni 2013) zegt Tan Twan Eng op een vraag over zingeving in het leven:
“Ik heb ontdekt dat als je zingeving zoekt, je de natuur in moet.”
Het gaat over meer thema’s, zoals over het geheugen en onbetrouwbare herinneringen, over taal: de hoofdpersoon heeft een vorm van afasie waarbij haar taalvermogen achteruit gaat. Ook over de geschiedenis van Maleisië (voorheen Malaya) wordt geschreven, zowel over de koloniale tijd als de guerrillaoorlog van de communisten.
De tuin van de avondnevel is een klassieke roman, boeiend en prettig geschreven met een veelzijdige kijk op een bijna vergeten geschiedenis.
Marty van Welij
11 augustus 2026